(Na zdjęciu powyżej oscar_bluedachshund)
Jamniki to rasa, która od lat cieszy się niesłabnącą popularnością. Wśród nich wyróżniają się dwie nietypowe odmiany: jamnik szary (Isabella Grey) oraz jamnik błękitny (Blue Dachshund). Choć ich wygląd przyciąga uwagę, towarzyszą im również kontrowersje związane z hodowlą i zdrowiem. W tym artykule przyjrzymy się bliżej tym wyjątkowym jamnikom, ich cechom, kontrowersjom oraz odpowiemy na najczęściej zadawane pytania.
Co to jest Jamnik Szary (Isabella Grey)?
Jamnik Szary (znany również jako Isabella Grey Dachshund) to unikalna odmiana kolorystyczna rasy jamnik. Podobnie jak inne piękne odmiany, takie jak jamnik angielski kremowy czy jamnik merle, szary kolor Jamnika wynika z obecności recesywnego genu i jest stosunkowo rzadki w porównaniu do innych kolorów sierści jamników.
Odmiana ta wcale nie oznacza „po prostu szarego” jamnika, lecz wynika z recesywnej mutacji genetycznej rozcieńczenia pigmentu czekoladowego (tzw. “dilute”). Sierść przyjmuje delikatny, srebrzysty lub liliowy odcień, często z podtonami beżu czy płowego. Oczy i nos mogą mieć jaśniejszy, szaro-błękitny lub zielonkawy odcień.
Co to jest Jamnik Błękitny (Blue Dachshund)?
Podobnie jak w przypadku „szarego” jamnika – kolor „błękitny” wynika z rozcieńczenia pigmentu czarnego w sierści. Genotyp „dd” w locus D powoduje zmianę czarnego koloru na stalowoszary, srebrny lub niebieskawy odcień.
W efekcie powstaje pies o wyjątkowym wyglądzie: stalowy błysk na grzbiecie, czasem jaśniejsze końcówki uszu, poduszek łap lub nosa – wszystko to składa się na wygląd najbardziej poszukiwanej, ale i najbardziej kontrowersyjnej kolorystyki.
Jamniki szare i błękitne nie są nową rasą ani psami mieszanymi, jak na przykład Doxiepoos, lecz odmianą kolorystyczną jamnika, co oznacza, że ich struktura, umaszczenie i temperament wpisują się w klasyczny wzorzec tej rasy.
Wiele związków kynologicznych na świecie nie uznaje koloru Isabella albo niebieskiego jako zgodnego z wzorcem rasy.
Niestety, znalezienie renomowanego hodowcy staje się przez to znacznie bardziej skomplikowane, ponieważ brak im certyfikacji od znaczących klubów hodowlanych.
Jak odróżnić Jamnika Szarego od Błękitnego?
Choć wizualnie mogą wydawać się podobne — różnice są subtelne, ale istotne:
- Jamnik szary (Isabella): kolor bazowy to rozcieńczony czekoladowy – w efekcie delikatny beż-lilak-srebro, często z brązowo-beżowymi podtonami. Nosa/pazurków mogą być w kolorze wątróbki (liver) lub jasnobrązowe.
W praktyce: przy wyborze warto poprosić o dokumentację genetyczną, by wiedzieć, czy pies faktycznie nosi allel „d” rozcieńczenia – bo tylko wtedy możliwe jest uzyskanie tych rzadkich kolorów. - Jamnik błękitny: kolor bazowy to rozcieńczony czarny, czyli stalowo-szary / niebieskawy, często wyrazisty w jasnym świetle. Genetycznie „blue”.
| Cecha | Jamnik Szary (Isabella Grey) | Jamnik Błękitny (Blue Dachshund) |
|---|---|---|
| Kolor sierści | Jasna, srebrzysta z nutą niebieskawo-szarego, czekoladowego lub brązowego. Często płowy (fawn-coloured), czasem liliowy lub lawendowy. | Srebrzysty odcień z delikatnymi niuansami niebieskiego. Najczęściej krótkowłosy, rzadziej długowłosy lub szorstkowłosy. |
| Nos, poduszki łap, pazury | Szaro-brązowe | Szary lub brązowy, harmonijny z sierścią |
| Oczy | Jasny odcień: niebieski, bursztynowy lub zielony | Ciemny lub niebieski |
| Budowa ciała | Małe psy o obwisłych uszach, wydłużone ciało; identyczne jak standardowe jamniki | Proporcjonalna budowa ciała, charakterystyczna głowa, wydłużone ciało i obwisłe uszy |
| Typ sierści | Krótkowłosa, długowłosa lub szorstkowłosa | Najczęściej krótkowłosa, rzadziej długowłosa lub szorstkowłosa |
| Dodatkowe cechy | Odcienie brązu lub beżu wokół pyska i oczu; kolor różni się w zależności od genów rodziców | Kolor wynikający z działania recesywnego genu rozjaśniającego pigmentację futra |
Genetyka kolorów – co każdy właściciel powinien wiedzieć
Kolor jamnika to nie tylko estetyka. Kluczowa jest genetyka locus D („dilute”), która rozcieńcza eumelaninę (czarny / brąz) – w efekcie czarny → blue, czekoladowy → isabella.
Co to oznacza w praktyce?
- Jeśli pies ma genotyp dd, może zostać „blue” lub „isabella” w zależności od podstawowego pigmentu.
- Psy z tym genem są bardziej podatne na schorzenia związane z rozcieńczeniem barwnika – co wymaga większej uwagi w opiece.
Dla przyszłych właścicieli oznacza to konieczność zdobycia informacji: jakie geny noszą rodzice, czy linię cechuje dobra kondycja skóry i czy hodowca stosuje testy genetyczne.
Zdrowie i zagrożenia związane z odmianami szarymi i błękitnymi
Choć oba kolory są piękne i coraz bardziej pożądane, to nie są pozbawione ryzyka:
- Schorzenie Colour Dilution Alopecia (CDA) – przerzedzenie włosa, utrata sierści, podatność skóry na podrażnienia i infekcje. W badaniach Dachshund Health UK 74% „blue” jamników miało problemy skóry w porównaniu do 28% wszystkich kolorów jamników.
- Skóra może być bardziej wrażliwa: mniejsze owłosienie oznacza wyższe ryzyko oparzeń słonecznych, infekcji bakteryjnych czy zmian dermatologicznych.
- Dodatkowo, jak każdy jamnik, przedstawiciele tych odmian są podatni na typowe dla rasy problemy – np. choroby krążków międzykręgowych (IVDD).
Dlatego odpowiedzialny wybór hodowcy, regularne kontrole i odpowiednia opieka zdrowotna są absolutnym priorytetem.
Kontrowersje wokół hodowli jamników szarych i błękitnych
Choć jamniki szare (Isabella Grey) i błękitne przyciągają wzrok swoim wyjątkowym umaszczeniem, ich hodowla od lat budzi sporo emocji – zarówno wśród hodowców, jak i miłośników tej rasy. Kolory, które na zdjęciach wyglądają niczym z bajki, w rzeczywistości niosą za sobą sporo pytań: o zdrowie, etykę i przyszłość rasy.
Problemy zdrowotne
- Predyspozycja do łysienia rozcieńczeniowego, problemów skórnych, oczu i układu kostnego.
- Pytania o etykę hodowli: czy kolor sierści powinien przewyższać zdrowie psa?
Popularność i masowa hodowla
- Modny wygląd powoduje nadprodukcję i niekontrolowane rozmnażanie.
- Ryzyko obniżenia jakości życia i problemów zdrowotnych u szczeniąt.
Genetyka i krzyżowanie
- Nadmierne krzyżowanie blisko spokrewnionych osobników zwiększa ryzyko wad genetycznych.
- Świadoma hodowla wymaga testów DNA i badań weterynaryjnych.
Brak uznania w klubach kynologicznych
- Kolory błękitny i Isabella Grey nie są uznawane przez FCI/ZKwP.
- Psy o tych umaszczeniach nie mogą brać udziału w oficjalnych wystawach.
Znaczenie edukacji hodowców
- Brak jednolitych standardów wymaga edukacji w zakresie genetyki, zdrowia i etyki hodowli.
- Celem jest równowaga między pięknym umaszczeniem a zdrowiem i dobrostanem psa.
Hodowla i etyka – co warto wiedzieć
Warto pamiętać: kolory “blue” i “isabella” nie są uznawane w standardach rasowych w wielu krajach..
Co powinieneś sprawdzić:
- Czy pies pochodzi od hodowcy, który uczciwie pracuje nad zdrowiem, a nie tylko kolorem.
- Czy w linii jest dokumentacja genetyczna (testy D-locus, badania skóry).
- Czy hodowla unika nadmiernych krzyżówek „na kolor” – bo ryzyko wzrasta, gdy priorytetem staje się tylko rzadki odcień.
Komu polecić taką odmianę? Osobie, która szuka czegoś wyjątkowego, ale jednocześnie jest gotowa podejść do odpowiedzialnej opieki – kolor to bonus, a nie cały obraz.
Podsumowanie
Jamnik szary (Isabella) i jamnik błękitny (Blue) to odcienie, które robią wrażenie – ale również przypominają, że piękno nie zwalnia z troski.
Jeśli wybierasz taką wyjątkową odmianę – pamiętaj, że kolor to dopiero początek. Zdrowie, temperament, warunki życia i odpowiedzialność to fundamenty, na których warto budować relację.
Dając miłość i troskę, otrzymasz przyjaciela — z niezwykłym wyglądem, potężnym charakterem i sercem gotowym na wspólne przygody.
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
1. Czy jamnik szary i błękitny to osobne rasy?
Nie, są to odmiany kolorystyczne standardowego jamnika. Różnią się umaszczeniem, ale ich cechy fizyczne i temperament są zgodne z rasą.
2. Jakie są przyczyny nietypowego umaszczenia?
Nietypowe umaszczenie wynika z działania recesywnego genu, który wpływa na pigmentację sierści. U jamnika szarego jest to rozjaśnienie koloru czekoladowego, a u błękitnego – rozjaśnienie czarnego.
3. Czy te odmiany są bardziej podatne na choroby?
Tak, jamniki szare i błękitne są bardziej podatne na Color Dilution Alopecia (CDA), alergie skórne oraz inne problemy dermatologiczne.
4. Czy jamnik błękitny jest związany z genem dapple?
Nie, jamnik błękitny nie jest związany z genem dapple. Jednakże, podobnie jak u innych jamników, istnieje możliwość wystąpienia tego genu, co może prowadzić do dodatkowych komplikacji zdrowotnych.
5. Jakie są zalecenia dotyczące pielęgnacji tych odmian?
Zaleca się regularne kontrole weterynaryjne, stosowanie odpowiednich preparatów pielęgnacyjnych oraz unikanie ekspozycji na słońce, które może pogłębiać problemy skórne.
0 komentarzy